Kedilerdeki Kanser Genetik Olarak İnsanlarla Benzerlik Gösteriyor

Yeni bir araştırma, kedilerde görülen bazı kanser türlerinin genetik yapısının insanlardaki kanserlerle dikkat çekici biçimde örtüştüğünü ortaya koydu. Bilim insanlarına göre bu benzerlik, hem veteriner onkolojisi hem de insan tıbbı için yeni tedavi yollarının kapısını aralayabilir.

Avrupa Evcil Hayvan Endüstrisi Federasyonu’nun verilerine göre Avrupa’daki hanelerin yaklaşık yüzde 26’sında, yani 139 milyona yakın evde en az bir kedi yaşıyor. Buna rağmen kanserin kedilerde nasıl geliştiğine dair bilgiler hâlâ sınırlı.

Araştırmacılar, kanserin kedilerde hastalık ve ölümün başlıca nedenlerinden biri olduğunu ancak genetik düzeyde yeterince incelenmediğini vurguluyor. Üstelik ev kedileri, sahipleriyle benzer çevresel risk faktörlerine maruz kalıyor; bu da bazı kanser nedenlerinin ortak olabileceğini düşündürüyor.

Çalışmanın ortak yazarlarından Wellcome Sanger Enstitüsü’nden Bailey Francis, farklı türlerin kanser genomlarının karşılaştırılmasının hastalığın nedenlerini daha iyi anlamayı sağladığını belirtiyor. Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise kedi kanserlerindeki genetik değişikliklerin insan ve köpeklerde görülen mutasyonlarla benzerlik göstermesi.

Yedi ülkeden yaklaşık 500 ev kedisinin incelendiği çalışmada, doku örneklerinden elde edilen DNA’lar analiz edildi. İnsan kanseriyle ilişkili yaklaşık 1000 gen ve 13 farklı kedi kanseri türü karşılaştırıldı. Sonuçta 31 “sürücü gen” belirlendi. Bu genetik değişikliklerin, hem insan hem hayvan onkolojisi için yeni araştırma alanları açabileceği ifade ediliyor.

En sık mutasyona uğrayan gen TP53 oldu. Kedilerdeki tüm tümörlerin yüzde 33’ünde görülen bu mutasyon, insanlarda da yaklaşık yüzde 34 oranında tespit ediliyor. TP53, normalde tümör baskılayıcı bir görev üstleniyor; mutasyona uğradığında ise hücre büyümesi üzerindeki kontrol zayıflıyor ve kanser gelişimi hızlanabiliyor.

Araştırma özellikle meme kanseri konusunda da dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Kadınlarda en yaygın kanser türü olan meme kanseri, dişi kedilerde de en sık görülen kanserlerden biri. Kedilerdeki meme karsinomları ile insanlardaki meme kanserleri arasında genetik düzeyde önemli benzerlikler bulundu.

Meme karsinomunda en sık değişime uğrayan gen FBXW7 oldu. Kedi tümörlerinin yüzde 50’sinden fazlasında bu gende mutasyon saptandı. İnsanlarda ise bu gen değişikliği, hastalığın daha olumsuz seyretmesiyle ilişkilendiriliyor.

Araştırmacılara göre türler arası veri paylaşımı, hem kediler hem de insanlar için daha etkili ve hedefe yönelik tedavi seçeneklerinin geliştirilmesini sağlayabilir. Bu genetik verilerin bir gün klinik uygulamalara taşınabileceği belirtiliyor.

Kedilerle paylaştığımız yaşam, belki de düşündüğümüzden daha derin bir biyolojik bağ içeriyor. Aynı evde yaşadığımız canlıların hastalıklarını anlamak, insan sağlığına da ışık tutabilir.

Işıl Aykan Atmaca

Keditör

25/02/2026